PLEKdenken Stap voor stap [1] – Van ‘leefbaarheid’ naar ‘levendigheid’ – Tegengif in tijden van MAGA en noodpakketten.

De door mij zeer gewaardeerde filosoof en Rotterdams sociaal-hovenier Rutger Henneman zei me eens: “Waarom hebben we ooit geaccepteerd dat onze wijken ‘leefbaar’ moeten zijn? Dat is toch het absolute minimum, dat je niet dood gaat. Ik doe het niet voor minder dan ‘levendigheid’.”

Hij raakte daarmee de kern van waar het bij regeneratie over gaat. We gaan van duurzaamheid/volhoudbaarheid naar ‘steeds meer leven’:

– Fysiek: hoe herstel je ecosystemen en biodiversiteit?
– Sociaal: hoe herstel je gemeenschappen?
– Individueel: hoe voel je je (weer) levendig, verbonden, gevoed & geaard?

Nu kunnen ecologen en rewilders ons heel goed uitleggen wat het betekent als er op een plek een rijke biodiversiteit is. Maar hoe onze menselijke ervaring van ‘levendigheid’ of ‘vitaliteit’ daarmee verbonden is, is wellicht een meer persoonlijke kwestie. We hebben immers allemaal onze eigen manieren om ons ‘alive’ te voelen, toch?

Een tijd geleden interviewde ik Ad Visser van Zorgboerderij de Buytenhof in Rhoon over zijn levende plek en hij leerde mij zijn behoorlijk aardse interpretatie van het christelijke kruis:

– De poot naar boven staat voor de verbinding met het goddelijke
– De poten opzij staan voor de verbinding met de ander
– De poot naar beneden staat voor de verbinding met de Aarde en de natuur
– In het midden komt alles samen in de verbinding met jezelf

Nu hebben we allemaal manieren om deze verschillende aspecten van het leven in te vullen om zo het leven weer door ons te laten stromen. We doen ergens een meditatiecursus of gaan op yogareis, we drinken een biertje op de buurtborrel of tijdens een vriendenweekend, en bezoeken tijdens onze vakantie nationale parken of duiken tussen het koraal.

Mooie activiteiten die zeker qua persoonlijke ontwikkeling hun nut hebben, maar ze worden vaak wel gekenmerkt door afstand, tijdelijkheid en/of oppervlakkigheid.

Als je deze activiteiten echter combineert en koppelt aan de plek waar je leeft of een plek in de buurt zoals de boerderij van Ad, kunnen de activiteiten in elkaar grijpen. Met je buren het groen in de straat of de buurtmoestuin onderhouden, of lange tijd vrijwilliger of medewerker zijn op een zorgboerderij in de buurt.

Sociaal herstel, ecologisch herstel én persoonlijk herstel gaan dan hand in hand. Efficiënt toch?

En omdat er op dit soort plekken vaak langdurige verbanden worden gelegd én allerlei verschillende dingen gebeuren – is er ook ruimte voor spontaniteit, voor toevalligheden. De buurman die wel even op je kind past, de buurvrouw die je carrière een zetje geeft.

Kortom, voor het het leven dat de ruimte krijgt om ons bij de hand te nemen, in plaats van andersom.